Huyện đảo Cô Tô bao gồm hàng chục hòn đảo lớn nhỏ khác nhau có diện tích tự nhiên xấp xỉ 4.000 km2, trong đó có 3 đảo lớn là Cô Tô lớn, Thanh Lân và đảo Trần, nằm cách bến cảng Cái Rồng chừng 60km về phía đông bắc. Đảo có hai đơn vị hành chính là 2 xã Cô Tô, Thanh Lân và 1 thị trấn. Dân số ở đây còn thưa thớt, chủ yếu là những người đi làm kinh tế mới từ các tỉnh duyên hải Bắc bộ di cư ra.

Cuộc sống trên đảo so với ngày trước đã sung túc hơn nhiều, đảo đã có máy phát điện, có nhà xây, có xe ô tô, có đường rải nhựa ngang dọc, giao thương khá phát triển. Thị trấn sầm uất và cung cấp đủ các loại hàng hóa từ cây kim cuộn chỉ cho đến đồ điện tử cao cấp. Dịch vụ du lịch bắt đầu được chú ý sau khi có nhiều lữ khách đã không quản ngại đường sá xa xôi cách trở tìm đến với Cô Tô để khám phá vẻ đẹp của xứ đảo này.

Buổi sớm ở cảng Cái Rồng

Cô Tô con nhìn từ mũi bắc

Bãi biển Hồng Vàn

Chúng tôi may mắn đi Cô Tô vào ngày nước nam. Theo những người đi biển, những ngày nước nam biển rất trong và lặng sóng, một tháng chỉ có hai ngày nước kém “thả đĩa không chìm”. Còn hầu hết các chuyến tàu đều phải vượt qua những con sóng dữ dội, băng ghế cứ xô từ thành bên này sang thành bên kia tàu là chuyện thường, đến thuyền trưởng cũng có khi say sóng.

Tàu từ cảng Cái Rồng đầy khách sớm, 6g30 đã rục rịch kéo còi rời bến. Sau khoảng 1 tiếng rưỡi lướt êm trên vịnh Bái Tử Long nhấp nhô núi đá, tựa như những chú rồng con trong truyền thuyết đang ngủ yên trên một tấm thảm nước màu xanh lục khổng lồ, chúng tôi vượt qua cửa Đối, bắt đầu hành trình “bốn bề là biển” giữa tiếng ru hời vỗ về của hàng ngàn con sóng nhỏ.

Trên vịnh Bái Tử Long

Nuôi trai trên vịnh Bái Tử Long

Thêm 1 tiếng rưỡi tưởng như cô độc giữa biển đông, trừ một cuộc gặp gỡ duy nhất với chuyến tàu ngược từ đảo về đất liền, đã bắt đầu thấy những dải núi xanh mờ cuối đường chân trời, thấp thoáng những viền cát trắng tinh khôi, rạng lên dưới ánh mặt trời.

Tầu cập bến Cô Tô. Một cầu cảng dài và khá lớn cách trung tâm huyện lỵ Cô Tô chừng nửa cây số là nơi đón tiễn tàu thuyền đến và đi. Đường từ cầu tàu về đến nhà khách huyện ủy, tượng đài Hồ Chủ tịch, bãi tắm Bác Hồ nhà cửa khá sầm uất, có chợ, có quán xá, cửa hàng.

Bãi Bác Hồ là bãi biển đại chúng nhất với dân huyện đảo do nằm gần khu dân sinh, rất dài và sạch sẽ. Phía đất liền là một rừng thông xanh mát, một con đường lát gạch chạy dọc men biển, là nơi rất thích hợp để đi dạo biển và ngắm hoàng hôn mỗi khi chiều về.

Cả nhóm thuê hai chiếc xe máy với chi phí 80.000đ/1 xe/ 1ngày để thực hiện những chuyến đi khám phá Cô Tô theo lời giới thiệu của người chủ quán ăn và cánh xe ôm và hải đăng Cô Tô là mục tiêu đầu tiên của chuyến lang thang. Nằm trên một ngọn núi cách thị trấn chừng 5km, đường từ chân núi lên hải đăng quanh co dưới những tán lá rừng rậm rạp, hoa dâu da tỏa hương nhè nhẹ, mát lành.

Con đường ghập ghềnh sỏi đá với một vệt mòn nho nhỏ giữa đám cỏ xanh rì do ít người qua lại không ngăn được niềm háo hức của nhóm khi đến với một trong những ngọn hải đăng có tầm nhìn tuyêt vời nhất ở Việt Nam. Quả thật, đứng ở lan can của ngọn đèn biển chạy bằng năng lượng mặt trời này, bạn sẽ có cơ hội thu vào tầm mắt toàn bộ huyện đảo Cô Tô xanh, đẹp đến khó tả giữa màu biển trời cũng xanh không kém.

Đường lên Hải đăng Cô Tô

Hải đăng Cô Tô

Một góc Cô Tô nhìn từ ngọn hải đăng

Những rừng cây chập chùng, con đường nhỏ vạch mình trên lưng núi, một cánh đồng lúa mạ non gieo như một tấm áo vá kỳ lạ. Xa xa là Cô Tô con còn vắng bước chân người, chỉ có tiếng chim chóc và những chú khỉ tinh nghịch. Gần đó là đảo Thanh Lân dài như một dãy núi, cao ở giữa, bờ cát trắng viền quanh tựa như một chiếc vòng ngọc trai khổng lồ.

Từ chân núi có ngọn hải đăng đi chừng 20 phút thì tới cảng quân sự Bắc Vàn, cảng nước nằm ở tận cùng mũi bắc và đã lâu không có tàu bè cập bến. Đứng ở đây sẽ nhìn thấy đảo Cô Tô con ngay gần trước mắt, cách chừng nửa tiếng đi thuyền. Nhiều du khách mạo hiểm và yêu thích khám phá thiên nhiên hoang dã thường tổ chức cắm trại đốt lửa qua đêm ở Cô Tô con.

Đá nổi gập ghềnh ở Bắc Vàn

Tàu bé trú đậu ở vụng Bắc Vàn

Sâu ở phía trong là bãi Bắc Vàn sóng êm nước lặng vốn là nơi trú bão của tàu thuyền mỗi khi biển động. Bãi Bắc Vàn có nhiều đá ngầm, đá nổi gập ghềnh trên triền cát, cảnh sắc tự nhiên khá hoang dại và độc đáo.

Cô Tô có hai bãi biển tuyệt đẹp, nếu được đưa vào khai thác du lịch thì có thể sẽ nhanh chóng trở nên nổi tiếng. Bãi Vàn Chải nằm ở phía tây đảo, hoang vu với bờ biển uốn cong, bãi cát mịn, sạch sẽ và trắng tinh, sóng vừa đủ lớn để nô đùa thư giãn. Trên con đường bêtông đến bãi Vàn Chải đã xuất hiện một số bungalow nhỏ xinh đẹp để phục vụ du khách. Bãi Hồng Vàn nằm ở phía đông, nước lặng êm ả, lăn tăn như nước hồ do có đảo Thanh Lân trải dài nằm chắn gió từ ngoài biển thổi vào, bờ cát mềm mại với những thảm hoa muống biển tím ngắt. Bãi Hồng Vàn còn có một tên gọi khác là Hom Trinh Sát.

Mùa hè sang, Cô Tô lại như một lời vẫy gọi du khách xa gần đến với nàng công chúa xinh đẹp của biển khơi…