Đầu năm 2012, khi dự báo về triển vọng trong năm, hầu hết lãnh đạo các công ty lữ hành đều tỏ ra lạc quan, rằng “du lịch là xu hướng hưởng thụ trong vài năm tới” nên lượng khách năm nay ít nhất sẽ duy trì được như năm 2011. Vậy mà, mới ba tháng sau tết, dù có đến hai đợt nghỉ lễ dài ngày, nhiều công ty lữ hành ở TP.HCM cho biết lượng khách giảm ở mức đáng lo ngại, đặc biệt, phải hủy tour vào dịp 30.4.
Đa số công ty lữ hành cho biết cố gắng chờ khách đến ngày 24 – 25.4 mới đóng tour cũng chỉ đạt được 60 – 70% số khách so với cùng kỳ năm ngoái. Có công ty lữ hành nói họ phải trả hàng chục đến hàng trăm vé máy bay chịu phạt 30%, trả hàng trăm đến cả ngàn phòng khách sạn, chịu mất tiền cọc.
Chịu chung cảnh sức mua sụt giảm
Năm nay, hai đợt nghỉ lễ giổ tổ Hùng Vương và 30.4 đều dài ngày, nhưng hầu hết công ty lữ hành ở TP.HCM chỉ tập trung chào tour 30.4 vì nghĩ mọi người đi chơi dịp này là chính. Từ tháng 3.2012, các công ty lữ hành từ lớn đến nhỏ đều công bố trên các phương tiện thông tin là không tăng giá tour trong dịp 30.4, mặc dù họ phải chịu giá khách sạn, nhà hàng, phí vận chuyển, vé tham quan cao hơn ngày thường. Thậm chí, nhiều công ty lữ hành còn khẳng định giảm giá một số tour vì thương lượng được với đối tác. Chấp nhận lợi nhuận thấp để phục vụ khách tốt nhất, vậy mà đến giữa tháng 4, chưa có công ty lữ hành nào đạt được số lượng khách dự kiến.
Nhận định về nguyên nhân tình trạng khách du lịch giảm trong dịp lễ 30.4, có công ty lữ hành cho rằng thu nhập giảm trong khi giá cả cứ tăng khiến cho người dân ngày càng tiết kiệm chi tiêu. Du lịch là một trong các khoản được xếp vào nhóm chưa vội chi tiêu. Nếu hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh không cải thiện được thì khả năng mùa du lịch hè cũng khó thu hút khách.
Du khách chê tour
Cùng cảnh ngộ như các công ty lữ hành ở TP.HCM, lượng khách từ Bạc Liêu đi du lịch xa giảm hẳn, nhưng ông Nguyễn Thanh Sang, phó giám đốc công ty cổ phần du lịch Bạc Liêu cho biết lượng khách về Bạc Liêu từ đầu năm đến nay đông hơn so những năm trước, đặc biệt dịp 30.4 vừa qua tăng 40% so với cùng kỳ. Khách chủ yếu đến từ các địa phương khác vì công suất phòng các khách sạn ở Bạc Liêu trong những ngày nghỉ lễ đạt đến 80 – 90%. Đáng lưu ý là khách đến Bạc Liêu thông qua các công ty lữ hành ở TP.HCM rất ít, phần lớn tự đi, các điểm tham quan ở Bạc Liêu đều đông khách.
Nếu đổ tại những nguyên nhân khách quan như giá xe tăng do giá xăng dầu tăng, khách sạn tăng giá dịp lễ thì tại sao khách tự tìm tới Bạc Liêu du lịch tăng? Anh Nguyễn Văn Thái, nhà ở quận 12 đi Bạc Liêu tháng 4 vừa qua. Anh chia sẻ, các công ty lữ hành dường như chỉ biết dẫn dụ những nguyên nhân khách quan để giải thích tình trạng mất khách của mình, nhưng họ không tự đặt câu hỏi: sao khách lại tự đi khi tiền xe, thuê khách sạn, ăn uống, vé tham quan… lúc nào cũng cao hơn công ty lữ hành đặt với tư cách đối tác mua giá sỉ? Theo anh Thái, đó chính là vì tour của các công ty lữ hành không thỏa mãn được khách.
Bạc Liêu có nhiều điểm du lịch hấp dẫn, nhưng đã mấy năm rồi, các công ty lữ hành ở TP.HCM không có tour Bạc Liêu, chỉ có tour liên tỉnh Cần Thơ – Bạc Liêu – Cà Mau hoặc Đồng Tháp - Cần Thơ – Bạc Liêu – Cà Mau. Trong tour, khách chỉ được ghé Bạc Liêu tham quan một trong hai điểm: mộ của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu hoặc di tích nhà công tử Bạc Liêu. Các công ty lữ hành chủ quan cho rằng một tour liên tỉnh sẽ hấp dẫn khách, nhưng họ không chú ý những người như anh Thái đã qua các điểm ở Tiền Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ khi đi những tour trước đây sẽ không muốn trả tiền để bị buộc trở lại những điểm cũ.
Mỗi năm, các công ty lữ hành đều muốn thu hút thêm khách mới và giữ khách cũ. Trong điều kiện kinh tế khó khăn, muốn du lịch mà tiết kiệm thì khách mới cần tour giá rẻ, khách cũ cần điểm đến mới hấp dẫn và xứng tiền bỏ ra. Thế nhưng, tour mới của các công ty lữ hành khá hiếm hoi, có chăng hầu hết là sắp lại lịch trình từ tour cũ, đưa thêm một điểm “cũ người, mới ta” vào. Chính vậy nên thu hút khách mới chưa kịp nhiều, khách cũ dần bỏ, họ tự tổ chức đi theo ý thích vì chuyện này không khó khi những thông tin du lịch, đặt phòng ngày càng nhiều trên các trang mạng. Trường hợp du lịch Mũi Né – Phan Thiết có thể xem là điển hình. Một thời các công ty lữ hành luôn cháy tour Mũi Né – Phan Thiết vào những dịp lễ, tết. Lễ 30.4 năm nay, nhiều công ty không bán hết tour này, nhưng xe Phương Trang ra Mũi Né không chuyến nào trống ghế bởi khách tự đi chơi đặt hết chỗ.
Trong dịp lễ vừa rồi, nhìn thấy tình hình khách tự tổ chức du lịch ngày một tăng, nhưng xem ra các công ty lữ hành ở TP.HCM chưa có sự thay đổi. Các tour hè đã được tung ra cũng là những hành trình cũ.